Od sloma berze na Wall Streetu 1929. godine do dužničke krize koja je zaprijetila opstanku evra, svijet je prošao kroz nekoliko velikih finansijskih potresa.
Milioni ljudi ostajali su bez posla, banke su propadale, a države se suočavale s ogromnim dugovima. Ipak, upravo su te krize dovele do stvaranja novih pravila koja i danas oblikuju svjetsku ekonomiju.Finansijske krize rijetko ostaju ograničene na zemlju ili instituciju u kojoj su počele. Problemi jedne banke mogu izazvati nestašicu kredita, pad vrijednosti valute može pokrenuti povlačenje kapitala, a državni dug ugroziti poslovanje hiljada kompanija.Portal Investitor.me izdvojio je pet velikih finansijskih kriza koje su ostavile trajne posljedice na svjetsku privredu.Njihov značaj ne mjeri se samo izgubljenim novcem, već i promjenama koje su izazvale u bankarstvu, državnim finansijama i međunarodnoj trgovini.
Velika depresija smatra se jednim od najtežih ekonomskih slomova u modernoj istoriji.Sve je počelo dramatičnim padom cijena akcija na njujorškoj berzi u oktobru 1929. godine. Indeks Dow Jones izgubio je gotovo 13 odsto vrijednosti 28. oktobra, a narednog dana još oko 12 odsto.Do ljeta 1932. njegova vrijednost bila je čak 89 odsto niža nego prije sloma.Međutim, berzanski krah nije bio jedini uzrok Velike depresije.Bankarske panike, propadanje finansijskih institucija, smanjenje potrošnje i pogrešne odluke monetarnih vlasti dodatno su produbili krizu.Američki bruto domaći proizvod (BDP) pao je približno 30 odsto, dok je nezaposlenost 1933. dostigla čak 25 odsto.Kriza se ubrzo proširila na Evropu. Propast austrijske banke Creditanstalt 1931. godine izazvala je dodatno nepovjerenje prema evropskim bankama.
Tokom sedamdesetih godina prošlog vijeka brojne latinoameričke države intenzivno su se zaduživale kod međunarodnih banaka.Krediti su uglavnom bili izraženi u američkim dolarima, a mnogi su imali promjenjive kamatne stope.Ukupan spoljni dug regiona porastao je s 29 milijardi dolara 1970. na čak 327 milijardi dolara 1982. godine.Problem je nastao kada su američke i evropske centralne banke počele da povećavaju kamatne stope kako bi suzbile inflaciju.Otplata dugova postala je znatno skuplja.U avgustu 1982. Meksiko je saopštio da više ne može redovno da izmiruje obaveze po dugu od približno 80 milijardi dolara.Uslijedila je lančana reakcija, pa je 16 latinoameričkih država moralo da reprogramira svoje dugove.Zbog smanjenja investicija, pada životnog standarda i dugotrajne stagnacije, osamdesete godine u Latinskoj Americi ostale su poznate kao “izgubljena decenija”.
Finansijska kriza iz 2008. godine počela je problemima na američkom tržištu nekretnina, ali se ubrzo proširila širom svijeta.Banke su godinama odobravale rizične stambene kredite, koji su zatim pretvarani u složene finansijske proizvode i prodavani investitorima.Mnogi od tih proizvoda imali su visoke kreditne rejtinge, iako su u sebi sadržavali ozbiljne rizike.Kada su cijene nekretnina počele da padaju, pokazalo se da veliki dio kredita neće biti vraćen.Propast američke investicione banke Lehman Brothers u septembru 2008. pretvorila je krizu u globalnu finansijsku paniku.
Posljednja među pet izdvojenih kriza pogodila je evropske države nakon globalnog finansijskog sloma.Krajem 2009. godine pojavile su se ozbiljne sumnje u tačnost podataka o javnim finansijama Grčke.Investitori su počeli da preispituju sposobnost pojedinih članica evrozone da vraćaju dugove.Kamate na državne obveznice Grčke, Portugala, Irske, Španije i Italije naglo su porasle.Problem se brzo prenio na banke, koje su u svojim bilansima držale velike količine državnih obveznica.Kada je vrijednost tih obveznica počela da pada, banke su se suočile s gubicima, a države su morale da izdvajaju dodatni novac kako bi ih stabilizovale.Posebno su bila pogođena mala i srednja preduzeća, kojima su krediti postali skuplji i teže dostupni.Nezaposlenost u evrozoni u proljeće 2013. premašila je 12 odsto.
Objava Pet finansijskih kriza koje su promijenile svijet: Kako su propadale banke i države pojavila se prvi puta na PressMedia.
Izvor: ( pressmediabih.com / Javno.ba )